Press "Enter" to skip to content

Qur on va qachon yozgan

Qur’onni turli xil yozma sahifalardan tuzish jarayoni to’rt bosqichda amalga oshirildi:

Quron kitobi qachon yozilgan

Jahon Chempionati 2014 VIDEO TAMOSHA / ONLAYN KO’RISH / JCH 2014 GOLARNI KO’RISH / ЖЧ 2014 ТАМОША КИЛИШ

Hidoyat sari / ҲИДОЯТ САРИ / IBRATLI / ISLOM / HADISLAR

salat tayyorlash sirlari, antiqa salatlar qilish, salat qilishni organish, pazandalik sirlari, salatlarni qanday tayyorlaydi, yangicha salatlar, 2017 2018 salatlar,

tort qilish, tortni qanday tayyorlaydi, pishiriqlar qilishni o’rganish, yangicha tortlar qilish sirlari, ajoyib malumotlar, to’rt tayyorlash sirlari, o’rganish, tort kursiga

shirinliklar tayyorlash, pazandalik sirlari, ayollar oshxonasi, pishiriq qilishni o’rganish, pazanda o’quv kurslari, mazali pishiriq, mazali shirinlik tayyorlash, sherlar.net. . Soqol o’stirish uchun nima qilish kerak (yigitlarga maslahatlar)

AYOLLAR UCHUN FOYDALI MASLAHATLAR MAKEUPLAR / АЁЛЛАР УЧУН ФОЙДАЛИ МАСЛАХАТЛАР МЭЙКАПЛАР BO’YANISH USULLARI KOSMETIKALAR MASLAHATLAR AYOLLAR UCHUN PARVARISHLAR GIGIENIK MASLAHATLAR KERAKLI MA’LUMOTLAR Макияж Гўзаллик мактаби Тенденциялар Интервью Ҳаёт тарзи Янгиликлар ДЎКОН

Qur’on va qachon yozgan?

Qur’onning so’zlari, ular Muhammad alayhissalomga nozil qilingan va ilk musulmonlar tomonidan xotirlanadigan va ulamolar tomonidan yozib yozilgandek to’plangan.

Payg’ambar Muhammadning nazorati ostida

Qur’on nozil bo’lgach, Payg’ambarimiz (alayhissalom) u yozib qo’yilgandan so’ng maxsus tadbirlarni o’tkazdi. Payg’ambar Muhammad o’zi o’qimagan ham, yozish ham qila olmasa-da, og’zaki aytilgan oyatlarni aytib berar edi va yozuvchilarga vahiyni mavjud bo’lgan har qanday materiallar: daraxt shoxlari, toshlar, teri va suyaklarga nisbatan belgilashni buyurdi.

Shundan keyin ulamolarning xatini Payg’ambar alayhissalomga o’qib chiqardilar. Payg’ambarimiz Muhammad (s.a.v) vahiy nozil bo’lgan har bir yangi oyat bilan matnning tobora o’sib borayotgan jismiga joylashtirilishini ta’kidlagan.

Payg’ambar Muhammad vafot etganida Qur’on butunlay yozib qo’yilgandir. Biroq, kitob shaklida emas edi. Payg’ambarimiz (sallallahu ‘alayhi vasallam) ning sahobalariga qarashli bo’lgan turli parchmentlar va materiallarga yozilgan.

Xalifa Abu Bakrning nazorati ostida

Payg’ambarimiz Muhammad (s.a.v.) ning vafotidan so’ng barcha Qur’on musulmonlarning qalbida eslashni davom ettirdi. Payg’ambarimiz (s.a.v) ning yuzlab sahobalari butun vahiyni yodladilar va musulmonlar har kuni matnning katta qismini xotiradan o’qirdilar. Dastlabki musulmonlarning ko’pchiligida turli xil materiallarda yozilgan Qur’onning shaxsiy nusxalari bor edi.

Hijratdan o’n yil o’tgach (mil.av. 632 yil), bu ulamolarning ko’pchiligi va musulmonlarning ilk musulmonlari Yamamadagi jangda o’ldirilganlar.

Jamoat o’z o’rtoqlarini yo’qotib qo’ygan bo’lsa ham, ular Qur’onni uzoq vaqt saqlab qolishidan tashvishlanishdi. Ollohning so’zlarini bir joyda to’plash va saqlab qolish kerakligini bilgach, xalifa Abu Bakr Qur’on sahifalarini yozgan barcha odamlarga ularni bir joyga to’plashni buyurdi.

Ushbu loyiha Payg’ambar Muhammad alayhissalomning asosiy kotiblaridan biri Zayd ibn Sobit tomonidan uyushtirilgan.

Qur’onni turli xil yozma sahifalardan tuzish jarayoni to’rt bosqichda amalga oshirildi:

  1. Zayd ibn Sobit har bir oyatni o’z xotirasida tekshirdi.
  2. Umar ibn al-Xattob har bir oyatni tekshirib ko’rdi. Ikkala erkak ham butun Qur’onni yod oldi.
  3. Ikkita ishonchli guvohlar ushbu oyatlar Muhammad payg’ambarning huzurida yozilganligiga guvohlik berishlari kerak edi.
  4. Tasdiqlangan oyatlar boshqa sahobalarning to’plamlari bilan taqqoslangan.

Bir nechta manbadan o’zaro tekshirish va tekshirish usuli bu juda ehtiyotkorlik bilan amalga oshirildi. Maqsad hamma jamoa tomonidan tekshirilishi, tasdiqlanishi va kerak bo’lganda resurs sifatida ishlatilishi mumkin bo’lgan tashkiliy hujjatni tayyorlash edi.

Qur’onning to’liq matni Abu Bakrning qo’liga tutilib, keyingi xalifa Umar ibn Xattobga o’tdi. O’limidan so’ng, qizlari Hafsaga (shuningdek, Payg’ambar Muhammadning beva ayoliga) berildi.

Xalifa Usmon bin Affanning nazorati ostida

Islom arab yarim oroli bo’ylab tarqalib borgan sayin, islomning kattaligiga Fors va Vizantiyadan ancha ko’proq odam kirib keldi. Bu yangi musulmonlarning ko’pchiligi arabcha so’zlovchi emas edi, yoki ular Makkadagi va Madinada qabilalardan biroz boshqacha arabcha talaffuz qildilar.

Odamlar qanday ma’ruzalarning to’g’ri ekanligi haqida bahslasha boshladilar. Xalifa Usmon bin Affon , Qur’on tilovatining standart talaffuz bo’lishini ta’minlash uchun mas’uliyatni o’z zimmasiga oldi.

Birinchi qadam Hafsadan Qur’onning asl nusxasini olingan. Ilk musulmon olimlarining qo’mitasi asl nusxaning transkriptlarini tayyorlash va suralarning (suralarni) ketma-ketligini ta’minlashga topshirilgan. Bu mukammal nusxalar nihoyasiga etgach, Usmon ibn Affon qolgan barcha transkriptlarni yo’q qilishni buyurdi.

Bugungi dunyoda mavjud bo’lgan barcha Quronlar, Payg’ambarimiz Muhammad (s.a.v) ning o’limidan yigirma yil o’tgach tugallangan Usmoniy versiyasiga to’liq mos keladi.

Keyinchalik arab bo’lmagan kishilar o’qishni osonlashtirishi uchun arabcha yozuvlarda (nuqta va diakritik belgilarni qo’shib qo’yish) ba’zi kichik o’zgarishlar amalga oshirildi.

Biroq, Qur’onning matni bir xil bo’lib qoldi.

Quron kitobi qachon yozilgan

Китоби муқаддаси Қуръон китоби фиристодаи Илоҳӣ буда, дар тӯли 23 сол ба ҳазрати Муҳаммад нозил шудааст.

Сараввал китобро ҳазрати Абӯбакри Сидиқ яке аз чорёрони ҳазрати Муҳаммад (с) ба шакли китоб гирд овард. Сипас ҳазрати Усмон (р) нафаре аз дӯстони дигари ҳазрати Муҳаммад (с) ин кори вайро идома дод. Дар Қуръон мазмун, амру наҳй, қоидаву қонунҳо, тиҷорат, оиладорӣ, молу мулк зикр шуда, он чун роҳнамои ахлоқӣ барои мусалмонон пазируфта шудааст ва он аз 114 сура, 6236 оят, 77934 калима, 323621 ҳарф иборат аст. Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ, ки худ донандаи (қории) Қуръон будааст, мегӯяд:

Субҳхезию саодатталбӣ, эй Ҳофиз, ҳар чӣ кардам ҳама аз Давлати Қуръон кардам.

Услуб ва баёни ин китоби муқаддас мувофиқи мазмуну мақсад ва сураҳояш буда, боҳашамат ва пурэътибор аст ва бо мурури вақт эътибораш торафт меафзояд. Нисбати ин китоби муқаддас бисёр олимон, шоирон ва нависандагони Русу Олмон ва пешвоёни дигар миллатҳо фикру ақидаҳои хешро иброз доштаанд ва дӯстдорони ин китобро ба он даъват намудаанд, ки аз рӯи ин китоби Иллоҳӣ кор ва зиндагӣ кунанд ва онро ҳамчун роҳнамои зиндагӣ истифода баранд.

Шоири шаҳири рус, сардафтари адабиёти классики рус Александр Сергеевич Пушкин ба эҳсоси амиқи шеърият ва ҷозибаи сухан дар Қуръон пайравӣ намуда, силсилаи шеърҳояш «Тақлиди Қуръон»-ро (Подержание Корану) эъҷод намуд. Инчунин вай боз нисбати ин китоби иллоҳӣ ва муқаддас гуфта буд, ки дар сарзамине, ки аз рӯи ин китоби муқаддас зиндагӣ ва кору амал мекунанд ва онро (китоби Қуръонро) роҳнамои худ меҳисобанд, дар он сарзамин на хиёнат ба Ватан мешавад ва на дуздӣ, на зӯроварӣ ва на таҷовуз ба номус ва на истисмори одам аз тарафи одам.

Шоири шаҳири немис И. Гёте нисбати Қуръон чунин гуфтааст:

«Қуръон сараввал диққати маро ба худ ҷалб мекунад, мафтун месозад ва дар ниҳояти кор водор ба он менамояд, ки ба он ба каломи эҳтиром муносибат намоем. Услуби он мувофиқи мазмуну мақсад ва сураҳояш буда, боҳашамат, пурмазмун ва пурэътибор аст ва бо мурури вақт ва замон эътибораш торафт меафзояд. Аз ин рӯ, ин китоб дар тули қарнҳо таъсири зӯртарин ва беҳтарин хоҳад расонд».

Ҳанӯз дар асри XI маълумоти аввалини хаттӣ оид ба Қуръон дар Россия пайдо шудааст. Дар асри XVII барои шоҳзодагон Пётр ва бародари ӯ Иван нахустин навиштаҷот оид ба Қуръон таълиф гардид.

Ҳанӯз дар айёми ҷавонӣ, аниқтараш ҳангоми донишҷӯ буданаш К. Маркс барои он, ки китоби «Қуръон»-ро хонад ва аз он баҳра барад, ба омӯзиши забони арабӣ шурӯъ намуд ва ба он муваффақ низ шуд.

Бисёр хуб мешуд, ки дар ҷумҳурии мо низ ба омӯзиши ин забон аҳамияти ҷиддӣ диҳанд, дар мактабҳои таҳсилоти ҳамагонӣ Қуръон ҳамчун фанни таълимиву тарбиявӣ омӯхта шавад. Дар он сурат хонандагон аз ин китоби муқаддас бебаҳра намемонанд ва ҳисси ватандӯстӣ, ахлоқи ҳамида, рафтору гуфтори нек, одаму одамгарӣ ва донишомӯзии онҳо зиёд мешавад ва онҳо ҳамчун инсони ватандӯст ба воя мерасанд.

Чӣ тавре, ки устод Садриддин Айнӣ гуфта буд: «Ҳар як одаме, ки дуруст фикр мекунад, медонад, ки Ватан модари ӯст… Ватан шарафу номуси ӯст. Ватан ҳама чизи ӯ ва ҳаёти ӯст!»

Ҳоло гӯшаеро пешкаши ҳаводорон ва хонандагон мекунем, ки аз давраи пайдоиши Қуръони Карим, пайдоиши мушкилотҳо дар ин роҳ, рафтор ва кору кирдори душманони ашаддии ислом-мушрикон нақл хоҳад кард.

Дар ин бобат зарур аст, ки ба таври мухтасар дар бобати адабиёти хориҷӣ ва Ватанӣ, ки ба Қуръон бахшида шудаанд, мулоҳиза ронем.

Исломшиносон ва мусташриқини хориҷӣ роҷеъ ба Қуръон, таърихи пайдоиш ва ташаккулу такомул, таърихи инкишоф ва фаъолияти тафсир муҳимтарин фанни таълимӣ дар мадрасаҳои олии илоҳии исломӣ, инчунин дар факултаҳои ҳуқуқу фалсафаи Донишгоҳҳои кишварҳои исломӣ роиҷ адабиёти басе ѓанӣ эҷод кардаанд. Аммо ин адабиёт ба оммаи васеи хонандагон дастрас нест. Ва асосан бештари корҳои илмии мазкур аз мавқеъҳои идеалистӣ, таърихи баҳсҳои намояндагони ҷараёнҳои гуногуни ислом ё таърихи ба вуҷуд омадани ин ё он ояти «Китоби муқаддас»-и мусалмононро дақиқона ба риштаи таҳрир кашидааст. Дар аксари ин асарҳо осори маддоҳӣ ва аврупогароии масеҳият дида мешавад, ки таърихи ҳақиқии аъроб ва дигар халқҳои Шарқ ва мақоми ононро дар таърихи тамаддуни ҷаҳонӣ таҳриф кардаанд. Дар таҳқиқи Қуръони карим олимони мусташриқи тоинқилобии кишварамон ҳиссаи арзанда гузоштанд. Аммо, аксаран кори онҳо мутлақ хислати академикӣ доштанду муаллифон аз мавқеи атеизми илмӣ дур буданд.

Дар адабиёти илмӣ-атеистии собиқ Иттиҳоди Шӯравӣ то кунун ба масъалаҳои таҳлили интиқодии Қуръон аҳамияти ночиз медоданд. Дар омӯзиши амиқи он И.Ю. Крачковский, мусташриқ ва арабшиноси маъруфи русу собиқ Шӯравӣ ҳиссаи арзанда гузоштааст. Тарҷумаи аз арабӣ ба русии Қуръон, ки бо сарсухани В.И.Беляев ва Л.Грязневи, таҳти таҳрири В.И. Беляев аз ҷониби нашриёти «Восточная литература» («Адабиёти Шарқ») соли 1963 ба табъ расид, ба қалами ӯ тааллуқ дошт. Аммо ин тарҷума, ки бар асли арабияш комилан мувофиқат дорад, барои хонандаи оддӣ ниҳоят мушкил аст.

Мусташриқони намоёни собиқ Шӯравӣ қабл аз Ҷанги Бузурги Меҳанӣ ва баъд аз он дар маҷаллаҳои илмӣ ва маҷмӯаҳои ба Машриқ бахшидашуда мақолаҳои ҷиддие чоп намуданд, ки ба ин ё он масъалаи Қуръон дахл дошт. Лекин мақолаҳои номбурда сирф илмӣ буданд ва асосан барои мутахассисон тавсия мешуданд.

Соли 1927 ва баъдан дар соли 1929 китоби Л.И.Климович яке аз донишмандони маъруфи исломшинос, мутахассиси адабиёти халқҳои собиқ Шӯравӣ ва Шарқи хориҷӣ таҳти унвони «Мундариҷаи Қуръон» ба чоп расид. Муаллиф аз тарҷумаи Қуръони Г.С.Саблуков, мусташриқ ва мубаллиѓи машҳури қазонӣ истифода намудааст.

Ин тарҷума, ки бори аввал соли 1878 ва баъдан солҳои 1894 ва 1907 таҷдиди нашр шудааст, аз ҳамгунӣ дида, бештар хислати мазмунӣ дошт. Бо вуҷуди ин тарҷума дар амри омӯзиши Қуръон дар Русия аҳамияти муҳим дошт. Аммо китоби Л.И.Климович барои аз назари интиқодӣ омӯхтани «Китоби муқаддас» нақши ҷиддӣ бозидааст, имрӯз низ як асари нодир маҳсуб мешавад.

Муаллифон умедворанд, ки китоб ба мубаллиѓони атеизми илмӣ, ҳамчунин ба хонандагоне, ки ба масъалаҳои атеизми илмӣ ва таърихи дин таваҷҷуҳ доранд, ҳамчун дастур хидмат мекунад. Онҳо пинҳон намедоранд, ки ашхоси мӯътақиди дину мазҳаб низ китобро мутолиа намуда, дар боби масоиле, ки ҳамеша диққати онҳоро ба худ ҷалб мекард ва ба он чизҳое, ки боиси эътиқоди онҳо гардидааст, маълумоти муфид ба даст хоҳанд овард.

Дар боби ҷовидонӣ ва ҷаҳонӣ гаштани Қуръон ва пазируфтани он миёни мусалмонони ҷаҳон ақидаи васее паҳн гаштааст. Калом-як рукни илмии илоҳиёт низ ин андешаро мудаллал менамояд. Ва тибқи он мусҳафи муқаддас, ё каломи маҷид ҳамеша дар Арши аълои Худованд қарор доштааст. Вале он ба одамон танҳо ба баракати ҳазрати Муҳаммад (с) маъруф гардидааст ва Худованд тавассути ҳазрати Ҷибриил алайҳиссалом мазомини Қуръонро дар моҳи шарифи Рамазон бар ӯ иноят менамуд.

Ақидаи офаридашаванда будани Қуръон дар матнаш инъикоси худро ёфтааст. Дар чор ҷои Қуръон ишорат мешавад, ки ин китоб аз ҷониби одамон офарида нашудааст, балки он самараи қудрати илоҳист…

Сафаралӣ Шарифов-узви Иттифоқи журналистони Ҷумҳурии Тоҷикистон, омӯзгор